السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

160

تفسير الميزان ( فارسي )

مجرور به حرف « فى » يعنى عطف است بر « فيهن » و اگر بگويى بيشتر علماى نحو ممنوع كرده‌اند كه جمله اى بر ضمير عطف شود ، جواب مىگوئيم آرى و ليكن فراء آن را جائز دانسته و بنا بر اين منظور از جمله : * ( « ما يُتْلى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ فِي يَتامَى النِّساءِ . . . » ) * احكام و معارفى است كه آيات نازله در باره دختران و پسران يتيم متضمن آن است و در اول اين سوره جاى داده شده . و كلمه « تلاوت » ( كه فعل يتلى از آن گرفته شده ) همانطور كه برخواندن الفاظ اطلاق مىشود ، بر القاء معانى آن الفاظ نيز اطلاق مىگردد و معناى آيه مورد بحث اين است كه : بگو خداى تعالى شما را در باره زنان فتوا مىدهد و نيز در احكامى كه در كتاب در مورد ايتام زنان بر شما تلاوت مىشود ، فتوا مىدهد . و چه بسا از گفتار بعضى از مفسرين چنين بر مىآيد كه خواسته است جمله : * ( « وَما يُتْلى عَلَيْكُمْ » ) * را عطف كند بر موضع و موقعيت كلمه « فيهن » ، چون اين كلمه هر چند به ظاهر جار و مجرور است ولى در واقع مفعول « يفتيكم » است و اگر « يفتيكم » را به معناى « يبين لكم » بگيريم ، معنايش اين مىشود كه خدا احكام مربوط به زنان را براى شما بيان مىكند و نيز * ( « ما يُتْلى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ » ) * را برايتان بيان مىكند . و چه بسا براى الفاظ اين آيه تجزيه و تركيبهاى ديگرى ذكر كرده‌اند كه خالى از تعسف ( و زورگويى ) نيست ، بطورى كه نمىتوان كلام خداى تعالى را به چنان تركيبهايى نسبت داد ، مثلا بعضى از مفسرين گفته‌اند : كه جمله : * ( « وَما يُتْلى عَلَيْكُمْ » ) * عطف است بر موقعيتى كه اسم جلاله « اللَّه » و يا ضمير نهفته در « يفتيكم » كه آن نيز به اللَّه بر مىگردد و در جمله * ( « قُلِ اللَّه يُفْتِيكُمْ » ) * « 1 » مىباشد . بعضى ديگر گفته‌اند : جمله : * ( « وَما يُتْلى عَلَيْكُمْ » ) * عطف است بر كلمه « نساء » در جمله : * ( « يَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّساءِ » ) * « 2 » . بعضى ديگر گفته‌اند : حرف « واو » در جمله * ( « وَما يُتْلى عَلَيْكُمْ فِي الْكِتابِ » ) * اصلا عاطفه نيست بلكه واو استينافى است كه جمله اى را از نو آغاز مىكند پس جمله مورد بحث مربوط به ما قبل نيست و جمله : * ( « ما يُتْلى عَلَيْكُمْ » ) * مبتداء است و خبر آن * ( « فِي الْكِتابِ » ) * است

--> ( 1 ) ( كه همه مىدانيم در اين جمله كلمه « اللَّه » مبتداء است و قهرا معناى آيه چنين مىشود : اللَّه تعالى برايتان بيان مىكند و آنچه هم كه بر شما تلاوت مىشود نيز بيان مىكند . « مترجم » ) . ( 2 ) ( كه قهرا معنايش چنين مىشود : از تو از احكام زنان استفتاء مىكنند و نيز از آنچه بر شما تلاوت مىشود استفتاء مىكنند و نچسب بودن اين معنا بر كسى پوشيده نيست « مترجم » ) .